ΦΩΣ ΣΤΟ ΤΟΥΝΕΛ
Οι τράπεζες είναι ερείπια, η ανεργία καλπάζει, η ύφεση βαθαίνει και το σκοτάδι γίνεται όλο και πιο μαύρο. Αν δεν διαλυθεί εντελώς η χώρα τότε κάπου εδώ πρέπει να είναι ο πάτος. Έτσι είναι όλοι οι πάτοι. Και αυτό το στηρίζω κυρίως σε οικονομικά δεδομένα:
Οι προβλέψεις λένε για πρωτογενές πλεόνασμα το 2012 αν αφήσουμε έξω την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Γιατί να αφήσουμε έξω την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους; Επειδή δεν ξέρουμε πόσο θα έχει μείνει μέχρι το τέλος του 2012 εφόσον θα έχει διαγραφτεί ένα ποσοστό του, ένα ποσοστό του ας ελπίσουμε μεγάλο, άνω του 50%. Συνεπώς στο τέλος του 2012 καλώς εχόντων των πραγμάτων επιτέλους τα έσοδα θα είναι λίγο περισσότερα από τα έξοδα. Στην χειρότερη περίπτωση θα είναι κοντά στον ισοσκελισμό, έστω και με ανορθόδοξους τρόπους.
Έτσι θα μείνουμε με ένα δημόσιο χρέος γύρω στο 70%-90% του ΑΕΠ, ένα έλλειμμα γύρω στο 5% και μια συνολική πτώση του ΑΕΠ όλα αυτά τα χρόνια γύρω στο +20% και συνεπώς μια ανεργία σαφώς άνω του 20%.
Εφόσον όμως ισοσκελίζουμε έσοδα-έξοδα (πλην εξυπηρέτηση του χρέους που θα έχει μείνει) θα έχουμε πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα διαπραγμάτευσης.
Με αυτές τις οικονομικές συνθήκες (χαμηλό έλλειμμα, πολύ διαχειρίσιμο χρέος, μεγάλες δεξαμενές ανεργίας και πολύ μεγαλύτερες ανισότητες-φτώχεια) η οικονομία θα πάει για κάποια χρόνια πάρα πολύ καλά γιατί θα υπάρχουν οι προϋποθέσεις μεγάλων ξένων επενδύσεων. Αυτό είναι και το φως που αρχίζει να φαίνεται στο τούνελ.
Η ανάπτυξη μπορεί να φαίνεται ότι έχει αργήσει αλλά αυτό είναι φυσιολογικό με δεδομένο τα σκληρά μέτρα που έχουν παρθεί. Αν από το τέλος του 2012 τα νούμερα πάνω-κάτω επαληθευτούν αυτό σημαίνει ότι πλέον οι θυσίες δεν θα πηγαίνουν στη μαύρη χοάνη του δημοσίου χρέους και έτσι θα μπορεί η ανάπτυξη κάπου να σταθεί.
Όλα τα παραπάνω θα μπορούσαν να είναι μια ειρωνική κουβέντα -ως συνήθως- αλλά δυστυχώς δεν είναι. Η οικονομία για ένα διάστημα θα φτιάξει και οι άνθρωποι θα ζοριστούν πολύ άσχημα, πολύ περισσότερο από ότι φέτος. Το ζόρισμα του πληθυσμού και κυρίως των φτωχών, είναι βασική προϋπόθεση βελτίωσης της οικονομίας.
Αν μάλιστα το 2012 συνοδευτεί με κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες απολύσεις-γιατί όχι εδώ που φτάσαμε- τότε η οικονομία θα ανασάνει ακόμη περισσότερο βάσει του ίδιου σκεπτικού που αναπτύσσω παραπάνω. Τι και αν δεν πληρωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές, τι και αν χρεοκοπήσουν τα ασφαλιστικά ταμεία που ήδη ξέρουμε ότι έτσι και αλλιώς θα χρεοκοπήσουν.
Ωστόσο οι ξένοι θέλουν την Ελλάδα να πάει καλά γιατί θα έχουν πάρει ένα σωρό φιλετάκια δημόσιας περιουσίας και θα έχουν να παίρνουν πίσω και πολλά δανεικά. Συνεπώς είναι εύκολο να τονωθούν οι επενδύσεις και να ξαναρχίσει η οικονομική δραστηριότητα εφόσον μέχρι το 2012 έχουν γίνει και οι διαρθρωτικές αλλαγές που επιθυμούν.
Γιατί αν δεν πέσουν τα μεροκάματα και οι μισθοί τότε τι να τις κάνει τις δεξαμενές των ανέργων η οικονομία; Συνεπώς θα πρέπει να πέσουν οι μισθοί και τα μεροκάματα. Τότε όμως θα πρέπει να πέσει και το επίδομα ανεργίας για να μην αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη της χώρας καθορίζοντας αντικίνητρα στην εργασία....Γνωστά όλα αυτά...
Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ
Ωστόσο μέσα στην τρελή χαρά της ανάκαμψης μπορεί να βρεθεί κάποιος Σαμαράς που θα αρχίσει να μοιράζει χρήμα παριστάνοντας τον καλό της υπόθεσης με αφορμή την βραχυπρόθεσμη ανάκαμψή μας μετά από 3-4 χρόνια σκληρής λιτότητας και ύφεσης.
Βρεθεί όμως ή όχι κάποιος τέτοιος τρελός σημαιοφόρος του συνθήματος "Τσοβόλα-δώστα όλα", έτσι και αλλιώς, ο χρόνος της βραχυπρόθεσμης ανάκαμψης θα είναι μετρημένος.
Αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες, πρώτον το ευρώ, το οποίο δεν το σηκώνει ο οργανισμός μας με καμία κυβέρνηση και δεύτερον οι δομικές ανισορροπίες της ελληνικής οικονομίας που μας οδηγούν σε τελική μακροχρόνια κατάρρευση. Γιατί ακόμη και απολύσεις στον δημόσιο τομέα να γίνουν πώς θα γίνουν απολύσεις συνταξιούχων εφόσον η δυναμική της οικονομίας μέσα στο ευρώ δεν οδηγεί στην απαιτούμενη μεγάλη ανάπτυξη που χρειάζεται για να συντηρηθεί αυτό το οικοδόμημα.
Συνεπώς μακροπρόθεσμα οδηγούμαστε νομοτελειακά εκτός ευρώ, εκτός αν αποφασίσουμε ότι όλες οι συντάξεις θα μετατραπούν σε επιδόματα των 250 ευρώ. Αν δεν βγούμε από το ευρώ ή δεν περιοριστούν δραματικά τα έξοδά μας τότε βαράμε κανόνι ξανά.
Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει πιο ξεκάθαρα αυτά που περιγράφω παραπάνω:
Στην αρχή ανακάμπτουμε και στη συνέχεια τα μόνιμα βαρίδια μας (ευρώ, και δομή της οικονομίας μας) μας τραβάνε ξανά προς τα κάτω. Δεν υποστηρίζω την ακρίβεια του παραπάνω διαγράμματος αλλά μόνο το σχήμα του με απόκλιση 1,5-2 χρόνια πάνω ή κάτω, πριν ή πιο μετά. Δηλαδή μπορεί να κάνουν μια μαγική αναθεώρηση του ΑΕΠ και ξαφνικά να βγούμε στον αφρό από το επόμενο έτος. Ή μπορεί η Ευρωπαϊκή οικονομία να πάει κατά διαόλου και έτσι οι καλές μας μέρες να είναι πολύ λιγότερες. Μπορεί επίσης να μην γίνουν μεγάλα λάθη και έτσι να μείνουμε σε θετικό ΑΕΠ για περισσότερα χρόνια. Τελικά όμως θα μας πάρει πάλι η θανατηφόρα και μακροπρόθεσμη κατηφόρα.
Το συμπέρασμα είναι ότι με το ευρώ θα καταλήξουμε πάλι, αργά ή γρήγορα, εκεί που είμαστε σήμερα.
Στο παρακάτω βίντεο, Αρίστος Δοξιάδης (protagon.gr) έχει την ψυχραιμία να μην αναθεματίζει την έξοδο από το ευρώ σε αντίθεση με τόσα άλλα παλικάρια της φακής. Ως σοβαρός οικονομολόγος αυτό που τον προβληματίζει δεν είναι το οικονομικό σκέλος της εξόδου μας από το ευρώ αλλά κυρίως το πολιτικό σκέλος της επόμενης μέρας αφού τότε οι πολιτικοί μπορεί να αρχίσουν να σκορπάνε χρήματα που δεν έχουν δημιουργώντας έτσι νέες προϋποθέσεις διάλυσης.
Γι' αυτό λοιπόν ας αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τις πολιτικές προϋποθέσεις που θα μας οδηγήσουν μακροπρόθεσμα εκτός ευρώ χωρίς όμως να παραδοθούμε στον ίδιο λαϊκισμό που μας οδήγησε εδώ που βρισκόμαστε σήμερα.
Να βγούμε από το ευρώ έχοντας κάνει όλες εκείνες τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που θα στηρίξουν την μακροχρόνια ανάπτυξη και όχι την κούφια ανάπτυξη των επόμενων λίγων ετών. Και να συζητήσουμε ποιοι πολιτικοί μπορούν να διαχειριστούν το εκδοτικό προνόμιο χωρίς να το στρέψουν εναντίον των θυσιών που γίνονται όλα αυτά τα χρόνια.
Και με το ευρώ όμως, πάλι το διάγραμμα που παρέθεσα παραπάνω (με πενταετίες ίσως αντί για έτη) πιστεύω ότι θα είναι η τελική κατάληξη της παγκόσμιας οικονομίας η οποία κλονίζεται εδώ και μια δεκαετία, κάποια αναλαμπή και μετά πίσω στην βαθιά κρίση νοήματος για το τι είναι οικονομία και πώς εκφράζεται η ισχύς μέσα από τις οικονομικές σχέσεις στον διεθνή καπιταλισμό. Δέκα χρόνια έχουν χαθεί, όχι στην Ελλάδα αλλά διεθνώς, και αυτό θα έχει μεγάλη συνέχεια παντού στον κόσμο ανατρέποντας το βασικό μοντέλο του καπιταλισμού της προόδου. Ίσως συνεχίσουν να προοδεύουν μόνο οι καπιταλιστικές χούντες, θέτοντας ξανά την δημοκρατία σε αμφισβήτηση αφού δεν θα μπορεί να παράγει κέρδος και πρόοδο.
Χωρίς ευρώ όμως ίσως να κερδίσουμε λίγο χρόνο παραπάνω ακόμη και από αυτόν που έχει ο σημερινός παγκόσμιος καπιταλισμός, πριν τον ακολουθήσουμε αναπόφευκτα και εμείς.
Δεν ξέρω αν υπάρχουν σήμερα οι αντικειμενικές προϋποθέσεις στο διεθνές περιβάλλον για κάτι διαφορετικό από όλα τα παραπάνω που περιέγραψα και τα οποία στηρίζονται στις ανισότητες και την φτώχεια του λαού (=νεοφιλελεύθερη οικονομία).
Φυσικά όμως σε ατομικό επίπεδο όταν κάποιος δεν έχει τίποτα να χάσει έχοντας μόνιμα εγκλωβιστεί στις υποτελείς τάξεις, θα ήταν παράλογο να ψάχνει τις λογικές λύσεις που ανέφερα παραπάνω.
.png "English"){kind=small}
